Қазақстанда алаяқтық жолмен алынған кредит қандай жағдайда есептен шығарылады
Алаяқтар рәсімдеген несиенің кешірілуі үшін нақты негіздер болуы қажет. Мысалы, «Stop кредит» қызметінің қосылуы немесе банк тарапынан «салқындау кезеңінің» сақталмауы секілді жағдайлар, деп хабарлайды QZ NEWS NUR.KZ сайтына сілтеме жасап.
Алаяқтық несие кез келген уақытта пайда болуы мүмкін – күмәнді сілтемеге өтіп кету, абайсызда бір реттік кодты айту немесе банктік картаны жоғалту арқылы. Себебі қандай болса да, атына несие рәсімделген азамат дереу әрекет етуі тиіс.
ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА) мәліметінше, ең алдымен өз несие берушіңізбен – яғни банкпен немесе микрокаржы ұйымымен (МҚҰ) байланысып, жағдайды хабарлау керек. Сол жерде өтініш тіркеліп, карта мен мобильді қосымшаға кіру бұғатталады.
Одан кейін полицияға жүгіну қажет. Бұл әрекетті eOtinish порталы арқылы немесе тікелей бөлімшеге барып жасауға болады. Өтініште несиенің алынған күні, сомасы және банк/МҚҰ атауы көрсетілуі керек. Сондай-ақ алаяқтықтың дәлелдері – SMS-хабарламалар, қоңыраулар, хат алмасулар мен шот үзінділері қоса тіркеледі.
Полиция арызды қабылдап, жәбірленуші ретінде тану туралы қаулы немесе шара қабылдау туралы ұйғарым береді. Осы құжат негізінде банк үш күн ішінде несиені «тоқтатып», пайыздар мен айыппұлдарды есептеуді уақытша тоқтатуға міндетті.
Банктер мен микрокаржы ұйымдары алаяқтық несиелерді есептен шығаруға міндетті, бірақ ол үшін нақты негіздер қажет. Несиені төмендегі жағдайларда міндетті түрде есептен шығарады:
- несие рәсімдеу кезінде биометриялық тексеру жүргізілмеген болса;
- клиенттің өз еркімен рәсімделген «Stop кредит» қызметі қосылған болса;
- клиенттің жасы 21-ден кіші немесе 55-тен асқан, әрі несие оның жеке келісімінсіз (банктің кеңсесінде немесе eGov арқылы) рәсімделген болса;
- бұл несие қарыз алушының бірінші несиесі болса және оның көлемі банктік несие үшін 150 АЕК-тен, микронесие үшін 75 АЕК-тен асып кетсе;
- «шешім қабылдау кезеңі» сақталмаған жағдайда: 150–255 АЕК аралығындағы несиелер бойынша – 8 сағат, 255 АЕК-тен жоғары және 75 АЕК-тен жоғары микронесиелер бойынша – 24 сағат.
Егер банк тарапынан қателік кеткені расталса, полиция ұсынған құжаттар негізінде несие үш күн ішінде есептен шығарылады.
Ал егер алаяқтар әрекетті «күрделірек» жасаған болса және банк тарапынан тікелей бұзушылық анықталмаса, бірақ полиция тергеуі алаяқтық фактісін дәлелдесе – мәселе сот арқылы шешіледі. Мұндай жағдайда да нәтиже бірдей: несие жойылады, ақша қайтарылады, ал клиенттің несие тарихы тазарады.
Банк пен микрокаржы ұйымдарының жиі кездесетін бұзушылықтарына мыналар жатады:
- өзгенің жеке деректерін заңсыз пайдалану;
- биометриялық сәйкестендіру талаптарының бұзылуы;
- айқын алаяқтық белгілерін дер кезінде байқамау.
Сондықтан әрбір клиент «алаяқтық несие» деп атаған қарыз автоматты түрде есептен шығарылмайды. Банк мұндай шешім қабылдауы үшін нақты дәлелдер мен ресми құжаттар қажет.