Блогерлерге байланысты Қазақстанда түсірілім ережелерін бәріне қатаңдатпақ
Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаевадан Қазақстанда қоғамдық орындарда адамдарды түсіруге тыйым салынуы мүмкін деген ақпараттың рас-өтірігі сұралды, деп хабарлайды QZ NEWS Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.
Сенаттың кулуарында журналистер министрден бұл норманы «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» заңға өзгеріс ретінде енгізу жоспарланып жатқан-жатпағанын сұрады. Балаева бұл мәселені жұмыс тобы талқылап жатқанын айтып, БАҚ өкілдерін де талқылауға қатысуға шақырды. Министрдің айтуынша, мұндай тыйым пранкерлерге де байланысты, олар адамдарды рұқсатсыз видеоға түсіріп, контент жасайды.
«Біз ештеңеге тыйым салғымыз келмейді. Біз адамдарды рұқсатсыз барлық жерде түсіретін жағдайларды шектеуді қалаймыз. Түсінікті, лауазымды тұлғалар, мемлекеттік қызметкерлер өз міндетін атқарып жүргенде – оған үйренгенбіз. Бірақ белгілі бір адамдардың рұқсатынсыз жасалатын түсірілімдер бар. Сондықтан бұл норманы сіздермен бірге талқылаймыз, өйткені жұмыс тобы енді құрылып жатыр. Қаласаңыздар, сіздердің бәріңізді де осы жұмыс тобына қоса аламын. Сонда кімдерді түсіруге болады, кімдерді түсіруге болмайды, қалай түсіру керек – осы шектерді бірге анықтаймыз», – деді министр Аида Балаева.
Әңгіме – кадрға түсіп қалған әр адамнан түсірілімге рұқсат сұрау туралы болып отыр. Рұқсатсыз адамдардың суретін немесе видеосын түсіріп, жариялауға болмайды. Министрдің айтуынша, қазақстандықтар жиі өздерінің келісімінсіз бейнелерінің жасалып, жариялануына шағымданады.
«Біз мұны тағы да өздерін бір жолмен қорғау деп түсінеміз…», – деді журналистер.
«Шенуніктер… біз оған баяғыда үйренгенбіз. Біздің туыстарымыз да, жеке өміріміз де жоқ деуге болады. Себебі қайда барсақ та, бізді түсіре береді. Бірақ біз де осы елдің азаматымыз. Сондықтан мәселе нақты шенеуніктер туралы емес, жалпы осы бағытты реттеу жайында. Сол үшін талқылайық. Жұмыс тобын құрып, журналистерден де, қарапайым азаматтардан да келіп жатқан ұсыныстарды бірге қарастырамыз», – деді Аида Балаева.
Айта кетейік, Қазақстанда қоғамдық жерде түсірілімге, әдетте, рұқсат етіледі, бірақ адамдардың бейнесін пайдалануға қатысты шектеулер бар. Яғни түсіруге болады, бірақ адамның келісімінсіз фото немесе видеосын жариялауға болмайды, егер бұл оның қызметтік немесе қоғамдық қызметіне қатысы болмаса немесе ол көпшілік шарасының қатысушысы болмаса.
Кейбір орындарда (мысалы, стратегиялық нысандарда немесе соттарда) әкімшілік белгілейтін өз ережелері болады. Сондай-ақ балалардың бейнесін ата-анасының рұқсатынсыз жариялауға тыйым салынған.
Бұдан бөлек, Конституцияның 20-бабына сәйкес, әркім ақпаратты еркін алуға және таратуға құқылы, бірақ заңмен тыйым салынбаған тәсілдермен ғана. Бұл сөз және шығармашылық еркіндігі қамтамасыз етілетінін, алайда адамның келісімінсіз оның бейнесін пайдалану адам құқықтарын бұзуы мүмкін екенін білдіреді.