СҚО-ДА ТӘЖІРИБЕЛІК ОНКОЛОГ ӨКПЕ ҚАТЕРЛІ ІСІГІН ЕРТЕ КЕЗЕҢДЕ ҚАЛАЙ АНЫҚТАУҒА БОЛАТЫНЫН АЙТТЫ

Өкпе обыры Солтүстік Қазақстан облысындағы күрделі онкологиялық мәселелердің бірі болып қала береді. Мамандардың айтуынша, аурушаңдық көрсеткішінің өсуі дерттің нақты таралуымен ғана емес, оны анықтау деңгейінің артуымен де байланысты. Ауруды ерте диагностикалаудың маңызы, қауіп факторлары мен белгілері туралы Облыстық онкологиялық орталықтың онколог-маммологы, торакальды хирургі Рафаэль Ризаев айтып берді, деп хабарлайды QZ NEWS тілшісі.

Маманның айтуынша, 2025 жылы өңірде өкпе обыры диагнозымен 224 пациент диспансерлік есепке қойылған. Ал 2026 жылдың алғашқы алты айында бұл көрсеткіш 116 адамды құрады. Өткен жылы аталған аурудан Солтүстік Қазақстанның 102 тұрғыны қайтыс болса, биылғы алты айда 61 адам көз жұмған.

«Аурушаңдық өсіп жатыр деп айтқаннан гөрі, анықталу деңгейі артып келеді деген дұрыс. Бұл алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету деңгейінде онкологиялық сақтықтың күшеюімен байланысты», – деді Рафаэль Ризаев.

Оның айтуынша, бейінді мамандар онкологиялық ауруды меңзеуі мүмкін белгілерге мұқият қарай бастаған. Бұл пациенттерді тексеруге ертерек жіберуге мүмкіндік береді.

Өкпе обыры ер адамдар арасында кездесетін онкологиялық аурулардың ішінде бірінші орында тұр. Ал онкологиялық аурулардың жалпы құрылымында сүт безі обырынан кейін екінші орында.

Маман аурудың кеш анықталуының негізгі себептерінің бірі ретінде адамдардың өз денсаулығына немқұрайлы қарауын атап өтті. Әсіресе бұл жөтелді жылдар бойы зиянды әдеттің қалыпты салдары деп қабылдайтын шылым шегушілерге қатысты.

«Шылым шегетіндер өте көп. Кейбірінің жөтелі бар, бір жері мазалайды, бірақ дәрігерге бармайды, өздігінен өтіп кетеді деп ойлайды. Сол шылым шегушілердің өзі жөтел мен қақырықты қалыпты жағдай деп есептейді. Ағзада қандай да бір өзгеріс болғанына мән бермейді», – деді дәрігер.

Аурудың назардан тыс қалатын алғашқы белгілерінің бірі – кәдімгі жөтел болуы мүмкін. Ол таңертең немесе күн ішінде ара-тұра пайда болып, кейін апталар мен айлар бойы сақталуы ықтимал. Ауру асқынған сайын ентігу пайда болуы мүмкін.

Созылмалы өкпе аурулары бар адамдарға да ерекше назар аудару қажет. Ұзақ уақытқа созылған бронхит, демікпе және басқа да аурулар онкологиялық процестің даму мүмкіндігін жоққа шығармайды. Сондықтан маман мұндай пациенттерге тұрақты түрде медициналық тексеруден өтіп тұруға кеңес береді.

Өкпе денсаулығына әсер ететін басқа факторлардың қатарында еңбек жағдайы, түрлі заттардың әсері, қоршаған орта ерекшеліктері және өзге де жағдайлар бар. Сонымен қатар адамның бұрынғы шылым шегу өтілі темекіден бас тартқаннан кейін де маңызды болып қала береді. Сондықтан ұзақ жылдар бойы темекі шеккен адам оны тастаған соң профилактикалық бақылаудың қажеті жоқ деп ойламауы керек.

Ауыл тұрғындары күнделікті жұмыспен жүріп, денсаулығындағы өзгерістерді байқаса да, дәрігерге қаралуды кейінге қалдырып жатады. Соның салдарынан медицина қызметкерлеріне кейде адамды тексеруден өтуге көндіруге тура келеді.

«Кейде пациенттер өзгерістер анықталғанның өзінде емделуге барғысы келмейді. Көбі емделуден бас тартатыны туралы жазып береді, енді бірі жүре береді де, өздігінен келмейді. Мұндай жағдайлар өте көп», – деді дәрігер.

Ал ауруды ерте анықтау емдеу мүмкіндігіне тікелей әсер етеді.

Қазіргі онкологияда өкпе обырын емдеудің бірнеше әдісі бар. Олар – хирургиялық операция, химиотерапия, сәулелік және иммундық терапия. Емдеу тәсілі аурудың сатысына, ісіктің сипатына және тексеру нәтижелеріне байланысты таңдалады.

Ауру ерте кезеңде анықталып, ісікке операция жасауға мүмкіндік болған жағдайда, хирургиялық емдеу кейін көрсеткіштерге қарай қосымша терапия жүргізумен бірге тиімді тәсілдердің бірі болуы мүмкін.

«Ауруды ерте кезеңде, яғни операция жасауға болатын сатыда анықтаған дұрыс. Егер ісікті алып тастауға мүмкіндік болса, бұл әрі қарай емдеуге әлдеқайда көп мүмкіндік береді», – деп атап өтті Рафаэль Ризаев.

Аурудың асқынған түрлерінде хирургиялық емдеу мүмкіндігі шектелуі мүмкін. Мұндай жағдайда биопсия жасалып, ісіктің түрі анықталады. Осыдан кейін қажетті емдеу әдісі таңдалады. Сондықтан маман айқын белгілердің пайда болуын күтпеуге шақырады. Адам дәрігерге неғұрлым ертерек жүгінсе, медицина мамандарында емдеудің соғұрлым көп нұсқасы қалады.

50 жастан асқан адамдарға, қазіргі және бұрын шылым шеккендерге, ұзақ жылдар бойы темекі тұтынғандарға, сондай-ақ шаң, түтін, химиялық заттар және басқа да канцерогенді факторлардың әсері бар кәсіпорындарда жұмыс істейтіндерге ерекше назар аудару қажет. Дәрігер тек өзінің көңіл-күйі мен жалпы жағдайына ғана сүйенбеуге кеңес береді.

«Өзіңді сау сезіну мен шын мәнінде сау болу – әрдайым бір нәрсе емес», – деп атап өтті Рафаэль Ризаев.

Дәрігер электронды темекілер мен вейптерге де ерекше назар аударды. Оның айтуынша, оларды кәдімгі темекіге қауіпсіз балама деп санауға болмайды. Маман солтүстікқазақстандықтарды темекіден бас тартуға, салауатты өмір салтын ұстануға және әдеттен тыс немесе ұзақ уақыт бойы сақталатын белгілер пайда болған жағдайда дәрігерге қаралуды кейінге қалдырмауға шақырды.

Облыстық онкологиялық орталықта онкологиялық ауруларды ерте анықтауға бағытталған ашық есік күндері мен профилактикалық іс-шаралар тұрақты түрде өткізіледі. Кезекті Өкпе обыры туралы хабардарлық апталығы 10-14 тамыз аралығында өтті. Оның аясында жоғары қауіп тобына жататын тұрғындар мамандардан кеңес алып, тексеруден, соның ішінде өкпенің төмен дозалы компьютерлік томографиясынан өте алды.

Тексеруден өту тәртібі туралы қажетті ақпарат алып, кеңеске жазылу үшін Петропавл қаласы, Ауэзов көшесі, 133 мекенжайында орналасқан Облыстық онкологиялық орталыққа жүгінуге болады. Алдын ала жазылу телефоны: 40-00-50.