Жаңа Конституция азаматтың құқықтары мен адамның құқықтарын нақты ажыратады – Индира Әубәкірова
Заңнама және құқықтық ақпарат институтының директоры Индира Әубәкірова Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның 10-отырысында сөз сөйлеп, Жаңа Конституция жобасының 14-бабының 2, 3 және 5-тармақтарындағы өзгерістердің мәнін түсіндірді, деп хабарлайды QZ NEWS.
Өз сөзінде ол ұсынылып отырған түзетулер абстрактілі заңдық тұжырымдарға емес, әрбір адамның мүддесіне тікелей қатысты екенін атап өтті. Оның айтуынша, «мәселе күрделі құқықтық тұжырым емес, әрбір адамда қандай құқықтар бар, ал қай құқықтар тек мемлекет азаматына тиесілі және мұның не үшін маңызды екенінде».
Индира Әубәкірова Конституция жобасында адамның құқықтары мен бостандықтары мен азаматтың құқықтары мен міндеттері нақты ажыратылатынын атап өтті. Сонымен қатар ол: «құқықтар мен бостандықтар әрбір адамға туғанынан бері тиесілі. Бұл мемлекеттің адамға құқық бермейтінін және оларды өз қалауынша алып қоя алмайтынын білдіреді», – деп ерекше тоқталды. Бұл құқықтар абсолютті әрі ажыратылмайтын болып табылады және азаматтыққа, ұлтқа немесе әлеуметтік мәртебеге тәуелді емес. Шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ адамдар да оларды Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең дәрежеде пайдаланады.
14-баптың 3-тармағына тоқталған Индира Әубәкірова азаматтың құқықтары адамның мемлекетпен тұрақты құқықтық байланысы болып табылатын азаматтық негізінде туындайтынын және өзара құқықтар мен міндеттерді көздейтінін түсіндірді. Осыған байланысты шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар азаматтың жекелеген құқықтарын тек заңда тікелей көзделген жағдайларда ғана пайдалана алады.
Ал 14-баптың 5-тармағына қатысты пікір білдіре отырып, ол құқықтар мен бостандықтарды жүзеге асыру шектерін белгілеу оларды шектеу дегенді білдірмейтінін, керісінше бір адамның еркіндігі екінші адамның еркіндігін бұзбауы үшін тепе-теңдікті қамтамасыз етуге бағытталғанын атап өтті. Индира Әубәкірованың айтуынша, Конституция жобасында құқықтар мен бостандықтарды басқа адамдардың құқықтарын құрметтей отырып, конституциялық құрылыстың негіздерін, қоғамдық тәртіпті, халықтың денсаулығы мен қоғамдық имандылықты сақтау шарттарымен жүзеге асыру қағидаты бекітіледі.
Сөз соңында Индира Әубәкірова ұсынылып отырған өзгерістер құқықтық айқындықты арттыруға және құқықтық нормаларды ерікті түрде түсіндіру тәуекелдерін азайтуға бағытталғанын атап өтті.