«Өткеннің даулы істері»: СҚО-да 1997 жылы арнайы режимдегі колониядан қашқан қарулы қылмыскерлерді қалай қолға түсіргені туралы
QZ NEWS редакциясы өткеннің даулы істері туралы айдарында Солтүстік Қазақстан облысы мен Петропавл қаласында орын алған қылмыстар жайлы әңгімесін жалғастырады. Сол істердің бірі 1997 жылы 9 тамызда болды, сол күні екі қылмыскердің қолынан жеті адам қаза тапты.
СҚО ПД мұражайында бұл трагедия «Даулы қылмыстар» экспозициясына енгізілген. Мұражайдың бұрынғы меңгерушісі Любовь Осинскаяның айтуынша, еш кінәсі жоқ адамдарға қарсы қанды қырғынды Жаман-сопкадағы арнайы режимдегі түзету-еңбек колониясынан қашқан екі сотталған жасаған. Бірнеше сотталғандарды жоспарлы жұмыстар жүргізу үшін тасты карьерге күзетпен шығарған. Конвойды мекеме қызметкері – ішкі қызмет капитаны және екі әскери қызметкер басқарған, оларда Калашников автоматы болған. Лавриковқа босатылуға тек төрт ай қалған еді. Дегенмен, ол және тағы бір сотталған кенеттен конвойға шабуыл жасады. Қару алып, олар оқ атып, әскери қызметкерлерге өлім төндірді, капитан ауруханада қайтыс болды.
«Арнайы қауіпті қылмыскерлерді іздеу үшін ІІБ басшылығы «Сирена» жоспарын енгізді. Іздеу және ұстау операциясын тікелей СҚО ПД бастығы, милиция полковнигі Маратқали Нүкенов басқарды, оның орынбасарлары – милиция полковнигі Владимир Бондаренко және ішкі қызмет полковнигі Рашид Жамилев. Құрықтан қашқан қылмыскерлер тас жолға жетіп, қару арқылы ВАЗ-2106 автокөлігін тоқтатты. Жүргізушіні салқынқанды түрде өлтіріп, көлікті иемденді. Лавриков пен Фроловтың келесі ізі – Корнеевка – Явленка автожолы», – деді Любовь Андреевна.
Көліктері көзге түскен соң автокөлікті тастап, олар тағы бір ВАЗ-2107 көлігін, ішінде жас отбасы болғанын, қарумен қорқытып, иемденді. Жүргізушіні өлтіріп, 24 жастағы әйелге және оның 4 жастағы қызына қастандық жасады. Арам пиғылды қылмыскерлер тас жолдан өтіп бара жатқан жүргізушілердің хабарлауынша, Көкшетау бағытына бет алған.
Тағы бір көлікті тастап, қылмыскерлер қару арқылы «Нива» көлігін иемденді, оның ішінде екі ер адам және үш жасар қыз болды. Оларды тұтқынға алып, орындық астына жатқызып, қашуды жалғастырды.
Олардың жолына екі бекет қойылды, жолды бөгеу үшін КамАЗ автокөлігі дайындалды. Соңғы ұсталу кезеңін Келлеровка ауылдық полиция бөлімінің қызметкерлерінен құралған оперативтік топ жүргізді. АМҚБ жедел уәкілі Ж. Ысқақов, тергеуші С. Янковский және аға мемлекеттік автоинспектор А. Денинг.
Басқарушылықты милиция бастығы Ж. Хамзин басқарды. Бұл операцияны Жаксылық Камиұлы егжей-тегжейлі есте сақтап, кейін Любовь Осинскаяға айтып берген.
«15:00-де ол бекеттерді тексеруге шешім қабылдады. Тас жолға жақындағанда, «Нива» автокөлігін, ішінде қылмыскерлер отырғанын көрді. Оның бұйрығымен КамАЗ жолды кесіп тастады, милиция қызметкерлері автоматпен окопқа жатты. Алайда қылмыскерлер қашуға тырысты. Бекетке жетпей, ауыл жолына бұрылып, Келлеровкаға шықты. Любимовка ауылында бірінші ұсталу әрекеті жасалды. Қашу кезінде Лавриков пен Фролов милиция көлігінен автоматпен оқ атып, жауап оқ атылды. Хамзинде тапанша, Ысқақовта автомат болды. Кейін белгілі болғандай, артқы орындықта жатқан бір тұтқын өлімге ұшырады. «Нива» Любимовкаға кіріп, кенет тоқтады – қозғалтқыш істен шыққан. Көрші үйде «Москвич» автокөлігі тұрды. Қылмыскерлер оны итеріп, қашуға тырысты. Бірақ бензин таусылып, оқтар аяқталды. Фролов Лавриковты жүрек тұсынан пышақпен жаралады», – деді Любовь Андреевна.
Жарақат өлімге әкелді. Фролов өзін де пышақпен ұруға тырысқан, бірақ сәтсіз болды. Полиция қызметкерлері екеуін де көліктен шығарып алды. Фролов өлі кейпін танытқан. Жедел көліктің дәрігері жеңіл жарадан басқа ауыр жарақат таппады.
Сотталған Фролов ұсталып, СҚО ПД тергеу изоляторына жеткізілді.
«Осылайша оның өмір жолы апат нәтижесінде аяқталды, сондықтан қашқан қылмыскерлердің ешқайсысы жаңа сот процесіне жетпеді. Қанды қырғынның нәтижесі – жеті кінәсіз адам, оның ішінде төрт жасар қыз», – деді сұхбаттасушы.
Бұл оқиға тек облыста ғана емес, шет аймақтарда да қоғамдық резонанс туғызды.