Аңыз тұлға Қайым Мұхамедхановтың туғанына 110 жыл
5 қаңтарда көрнекті ғалым, абайтанушы, текстолог Қайым Мұхамедхановтың туғанына 110 жыл толды. Тағдыры күрделі, рухы қайсар тұлға ел тарихында Қазақ КСР-інің алғашқы Мемлекеттік гимнінің мәтін авторы ретінде өшпес із қалдырды, деп хабарлайды QZ News тілшісі.
Қайым Мұхамедханов Семей қаласында дүниеге келіп, сонда өсіп-өнді. Ол 27 жасында Қазақ КСР-інің алғашқы Мемлекеттік гимнінің мәтінін жазды.
Мұхамедханов – абайтану ғылымының негізін қалаған жетекші әрі беделді зерттеушілердің бірі, көрнекті текстолог болды. Оның тікелей атсалысуымен Семей қаласында алғашқы Абай музейі ашылды.
Ғалым әдебиеттану саласын терең меңгеріп, ғылыми еңбектерінде текстологиялық талдау әдісін кеңінен қолданды. Соның арқасында Ұлы ойшыл Абайдың, сондай-ақ Шәкәрімнің, Бұқар жыраудың, Бөгенбай батырдың, алаш қайраткерлерінің және басқа да тарихи тұлғалардың түпнұсқа сөздері сақталып қалды.
Абайтану саласындағы негізгі еңбектері: «Абай шығармаларының текстологиясы», «Абай айналасындағы ақындар», «Ақын Мағауия Құнанбаев».
Ғалым жинақтап, өңдеген материалдарын Ғылым академиясының қорларына, музейлер мен архивтерге табыстап отырды. Сонымен қатар Қайым Мұхамедханов Қазақ кеңес энциклопедиясының 12 томына ғылыми түсіндірмелер жазып, мақалаларды нақты деректермен толықтырды.
Қазақ халқының рухани құндылықтарын ол өз шығармаларында да кеңінен көрсетті. Оның әдеби еңбектерінің қатарында «Майданнан майданға», «Ер Білісай», «Комиссар Ғаббасов» пьесалары бар. Бұл туындылар Қазақстан театрларының сахналарында бірнеше мәрте қойылды.
Қайым Мұхамедханов өмірінің 60 жылын ұстаздық қызметке арнады. Ұзақ жылдарғы табанды еңбегі үшін ол көптеген мемлекеттік марапаттарға ие болды. Олардың қатарында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығы, «КСРО халық ағарту ісінің үздігі», «ҚазКСР ағарту ісінің үздігі», «Еңбектегі үздік жетістіктері үшін» белгілері, түрлі құрмет грамоталары бар. Сондай-ақ оған Семей қаласының, Абай және Жаңасемей аудандарының «Құрметті азаматы» атағы берілді. 2022 жылы ғалымның туған жері – Семей қаласында Қайым Мұхамедхановқа арналған ескерткіш орнатылды.