Қазақстанның 70%-дан астам халқы жаңа Конституцияны қабылдау референдумына қатысуға ниет білдіруде
2026 жылдың 16 ақпанынан 4 наурызына дейін жүргізілген қоғамдық пікірді зерттеу нәтижесі бойынша, Қазақстан тұрғындары конституциялық реформаны талқылау процесіне жоғары деңгейде хабардар және белсенді қатысатындығын көрсетті. Зерттеу 18 жастан асқан 8 000 респондентті қамтыды, олар 17 облыс пен республикалық маңызы бар 3 қалада тұрады, деп хабарлайды QZ NEWS instdem.kz сайтына сілтеме жасап.
Сауалнамаға қатысқандардың жартысынан көбіне жуығы (67,1%) жаңа Конституция жобасының мазмұнымен толық немесе ішінара таныс екенін мәлімдеді. Тағы 27,3% жаңа Конституция жобасының талқыланып жатқанын естігенін айтты.
Респонденттердің басым көпшілігі (90,9%) жаңа Конституцияны қабылдауды қолдайтынын білдірді, олардың 67,1%-ы толық қолдайды, 23,8%-ы – көбіне қолдайды.
Конституция жобасының жеке баптарына ең көп қолдау көрсетілген бағыттар – қоғамдағы негізгі құндылықтарды нығайту және азаматтардың құқықтарын қорғау:
Табиғатқа қамқорлық принципін бекіту – 95,0%;
Мәдениет, білім, ғылым және инновация құндылықтарын бекіту – 91,6%;
Цифрлық ортада азаматтардың жеке деректерін қорғау – 89,9%;
Некені ерікті және ер мен әйел арасындағы тең құқықты одақ ретінде анықтау – 86,7%.
Конституциялық реформаны талқылау көбіне бейресми ортада жүргізіледі: отбасы мүшелері арасында – 40,1%, достар мен таныстар арасында – 29,9%, әріптестер арасында – 24,2%.
Жаңа Конституция бойынша жеке пікірін қалыптастырғанда азаматтар ең алдымен осы сала мамандарына – заңгерлерге, саясаттанушылар, социологтар мен аналитиктерден тұратын сарапшылар қауымына, журналистерге, азаматтық қоғам өкілдеріне, сондай-ақ депутаттар мен мемлекеттік қызметкерлерге сенім білдіреді.
2026 жылғы 15 наурызға тағайындалған республикалық референдум алдында халық жоғары сайлау белсенділігін көрсетеді.
«Елдің жаңа Конституциясын қабылдау мәселесі бойынша республикалық референдум 2026 жылғы 15 наурызда өтеді. Сіз референдумға дауыс беруге барасыз ба?» деген сұраққа 74,8% респондент дауыс беруге қатысуға ниет білдірді.
Дауыс беруге қатысуды жоспарлағандар арасында «Егер жаңа Конституцияны қабылдау референдумына қатыссаңыз, қалай дауыс беруді жоспарлайсыз?» деген сұраққа 90,9% «ҚОЛДАУ» деп жауап берді. Жаңа Конституцияға қарсы – тек 4,6%. Ал 4,5% респондент әзірге соңғы таңдауын жасаған жоқ.
Азаматтар үшін референдум туралы ақпараттың негізгі көздері – цифрлық медиа және дәстүрлі БАҚ. Респонденттердің көпшілігі ақпаратты әлеуметтік желідегі посттардан (34,8%), интернет БАҚ жаңалықтарынан (32,1%) және теледидар жаңалықтарынан (30,6%) алады. Әр бесінші респондент қысқа бейнероликтерді атап көрсетті.
Алынған деректер халықтың азаматтық белсенділігінің жоғары екенін және негізгі мемлекеттік процестерге қызығушылығын көрсетеді.
Респонденттердің көпшілігі жаңа Конституция жобасын әзірлеу кезінде қарапайым азаматтардың пікірі ескерілген деп есептейді.