Педагогикаға деген сүйіспеншілік: Ақжар ауданындағы мектепті басқарып отырған Гүлмира Жүкенованың еңбек жолы

 

Ауыл мектебінің есігінен аттаған сәттен бастап, сырт көзге байқала бермейтін талай оқиғаның куәсі болуға болады. Мұнда балалар күн сайын сабаққа келіп, пікір таластырады, күледі, тақта алдында жауап беруді үйренеді, түрлі байқауларда бағын сынап, біртіндеп есейеді. Ұстаздар кішкентай оқушының қалайша ересек азамат болып қалыптасатынын жылдар бойы бақылап отырады. Осындай ортада Гүлмира Мұратқызы Жүкеноваға да 21 жыл еңбек ету бақыты бұйырған. Бүгінде ол Ақжар ауданындағы Май орта мектебін басқарады. Ал оның кәсіби өмірінің сегіз жылы мектеп директоры қызметімен байланысты, деп хабарлайды QZ NEWS тілшісі.

Гүлмира Жүкенованың еңбек жолы директор кабинетінен басталған жоқ. Ол Көкшетау облысы Ленин ауданындағы Қарашілік ауылында дүниеге келген. Жергілікті тұрғындар бұл елді мекенді Жетіүй деп атайды. Болашақ ұстаздың мінезі қалыптасып, адамдар мен еңбек туралы алғашқы түсінігі де осы ауылда орнықты. Кейін бұл қасиеттер оның кәсіби өмірінің маңызды бөлігіне айналды.

«Біздің отбасымызда педагог болған жоқ. Бұл мамандықты алғаш болып мен таңдадым. Балалардың қабілетін ашуға, білім алуына және өзіне деген сенімін арттыруға көмектескім келетін. Сондықтан мектептегі жұмыс мен үшін саналы түрде жасалған таңдау болды», – дейді Гүлмира Мұратқызы.

2001 жылы ол Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетіне оқуға түсті. Төрт жылдық білім оған мықты негіз қалап, 2005 жылы «педагог-психолог» мамандығын алып шықты. Алайда нағыз сынақ университеттен кейін басталды. Жас маман алғаш рет мұғалім үстелінің арғы жағына отырып, оқулықтың әр бетінен бөлек, өзіндік мінезі, көңіл күйі, қабілеті мен мәселелері бар тірі баламен жұмыс істеу керектігін түсінді.

Ол алғашқы жұмыс күнін әлі күнге дейін ұмытқан жоқ. Бірақ бұл күнді көпшілік мансабының басталуымен байланысты естеліктерден сәл өзгеше себеппен еске алады. Жас маман жұмысқа кешігіп келіп, алғашқы маңызды кәсіби сынағы ретінде директорға түсініктеме жазуға мәжбүр болған. Қазір Гүлмира Мұратқызы бұл оқиғаны сабырмен еске алады. Өйткені кейде осындай жағдайлардың өзі өмірлік маңызды сабаққа айналады.

Одан кейін күнделікті тынымсыз еңбекке толы жылдар өтті. Жас маман тәжірибе жинап, балалармен және әріптестерімен ортақ тіл табуды үйренді. Оқушыға қай кезде талап қою, ал қай кезде қолдау көрсетіп, мәселені өз бетінше шешуіне мүмкіндік беру керектігін түсінді. Уақыт өте келе оның міндеттері де кеңейіп, жауапкершілігі артты. Осылайша педагогикалық қызмет біртіндеп басшылық жұмысына ұласты. Сегіз жыл бұрын Гүлмира Жүкенова Май орта мектебінің директоры болып тағайындалды.

Бүгінде мектеп директоры болу – мүлде басқа жауапкершілік. Бір мезетте жалпы жағдайды бағалап, әр адамның мәселесін назардан тыс қалдырмау қажет. Қабылданған әр шешімнің артында оқушылардың, мұғалімдердің және ата-аналардың мүддесі тұр.

«Оқыту, тәрбие беру, құжаттамамен жұмыс істеу және әр баламен жеке айналысу міндеттерін қатар алып жүру – ең күрделі тұсы. Кейде тапсырмалар көбейіп кетеді. Мұндай кезде эмоциялық тепе-теңдікті сақтаудың маңызы зор. Мұғалім де, басшы да шаршауы мүмкін. Бірақ балалар сол шаршаудың зардабын тартпауы керек», – деп мойындайды Гүлмира Мұратқызы.

Жиырма бір жылдық педагогикалық еңбек жолында ол оқушылардың қаншалықты өзгергенін байқады.

«Бүгінгі оқушылар өзгеше. Олар ақпаратты жай ғана жаттап алуды емес, оның мәнін түсінуді қалайды. Бұрын бала мұғалімнің түсіндірмесін қабылдай салуы мүмкін еді. Қазір олар: «Неліктен бұлай? Басқаша жасауға бола ма?» деп сұрайды. Бұл – жақсы үрдіс. Мұғалім мұндай сұрақтардан қорықпай, керісінше, оны балалардың дербес ойлау қабілетін дамытуға мүмкіндік ретінде пайдалануы керек», – дейді мектеп директоры.

Оқыту тәсілдерімен бірге мектеп өміріне цифрлық технологиялар да дендеп енді.

«Технологиялар білім алуды қолжетімді әрі қызықты етті. Алайда олар мұғалімнің орнын алмастыра алмайды. Керісінше, бүгінде педагог цифрлық сауаттылыққа бұрынғыдан да көп көңіл бөлуі керек. Балаларға ақпаратты қалай пайдалануды, оның дұрыстығын қалай тексеруді және интернетте өзін қауіпсіз әрі жауапкершілікпен ұстауды түсіндіру маңызды», – дейді Гүлмира Жүкенова.

Сонымен қатар оның пікірінше, жақсы мектеп техника мен жабдықтардан емес, адамдардың бір-біріне деген қарым-қатынасынан басталады.

«Мен әр баланың мінезін, қызығушылығын, жұмыс қарқыны мен қабілетін ескеруге тырысамын. Барлығын бірдей тәсілмен оқытуға болмайды. Біріне қосымша қолдау қажет, екіншісіне өз бетінше жұмыс істеуге мүмкіндік берген дұрыс. Ал кейбір оқушыларға қызығушылығын оятып, әрі қарай дамуына жол ашу үшін күрделірек тапсырма ұсыну керек», – дейді педагог.

Мектептегі 21 жылдық еңбек жолында қуанышты сәттермен қатар, қиын кезеңдер де аз болмаған. Кейде жұмыс жүктемесінің ауырлығы соншалық, бәрін тастап, басқа салада өз бағын сынап көргісі келген кездері де болыпты.

«Әрине, бәрін тастағым келген сәттер болды. Бірақ кейін жетістікке жеткен оқушыңды көресің, алғысын естисің немесе ұжымның саған сенім артатынын түсінесің. Сол кезде қайтадан күш жинап, жұмысыңды жалғастыруға ынта пайда болады», – дейді Гүлмира Мұратқызы.

Оның естеліктерінде мектепке алғаш келгенде өзіне сенімсіз болған оқушылардың орны ерекше.

«Баланың өзіне деген сенімі артып, бастама көтеріп, қателесуден қорықпай, қайта талпынып жатқанын көру – үлкен қуаныш. Осындай сәттерде еңбегіңнің шынымен де маңызды екенін түсінесің», – дейді ол.

Гүлмира Жүкенованың өзі де ұстаздар оқушыларынан үнемі үйреніп отыруы керек деп санайды. Балалар ересектерді икемді болуға, өзгерістерге жылдам бейімделуге және бір нәрсені білмейтінін мойындаудан қорықпауға үйретеді. Оның пікірінше, бұл да – кәсіби өсудің бір бөлігі.

Мектепті сегіз жыл басқарған Гүлмира Мұратқызы ұжымның қадірін ерекше түсінді. Оның пайымынша, әр мұғалім тек өз міндетін орындаумен шектелмей, әріптестеріне де қолдау көрсеткенде ғана мектеп дами алады.

«Оқушыларымның жетістіктерін және ұжымымыздың дамуын мақтан тұтамын. Мен үшін мектептің тек өз жұмысын атқаруы жеткіліксіз, ол үнемі алға ұмтылуы керек. Әр адамның еңбегі қажет екенін бәрі түсінетін өзара құрмет атмосферасын сақтап қалғым келеді», – деп атап өтті директор.

Алдағы уақытта ол мектебін заманауи, қауіпсіз әрі әр балаға есігі ашық білім ордасы ретінде көргісі келеді. Алайда ол үшін бұл ұғымдар тек жаңа жабдықтар мен технологияларды ғана білдірмейді. Ең бастысы – баланың өзін қажет сезінетін, жаңа нәрселерді байқап көруге мүмкіндік алатын және қателіктің соңы емес, дамуға бастайтын жолдың бір бөлігі екенін түсінетін орта қалыптастыру.

Жас педагогтерге де ол бірден бәрін білуге және барлығын мінсіз орындауға ұмтылмауға кеңес береді. Нағыз мамандық тәжірибемен қалыптасады. Ал тәжірибе сәтті де, сәтсіз де түрлі жағдайлардан сабақ алу арқылы жиналады.

«Қателесуден қорықпаңыздар. Бір нәрсені білмесеңіздер, кеңес сұраңыздар. Қасыңызда әрдайым үйренетін нәрсесі бар әріптестер жүреді. Күш-қуаттарыңызды бағалаңыздар, балаларды құрметтеңіздер және үнемі дамып отырыңыздар. Жақсы мұғалім ешқашан қателеспейтін адам емес, өз қатесінен қорытынды шығарып, жақсы жаққа өзгеруге ұмтылатын жан екенін ұмытпаңыздар», – дейді мектеп директоры.

Ал Гүлмира Мұратқызы өзінің кәсіби болашағын оқушыларының жетістіктерімен байланыстырады. Ол шәкірттерін бір күні есейіп, өз бетінше шешім қабылдай алатын, білімді, жауапты әрі мейірімді азаматтар ретінде көргісі келеді. Қоршаған ортаны құрметтеп, ойлай білетін және қоғамға пайдасын тигізетін азамат болып қалыптасуы – ұстаз үшін ең үлкен жетістіктің бірі.