Суретші әрі сәулетші Александр Листопадний Петропавл тарихын кенепке түсірді

 

Суретші әрі сәулетші Александр Листопадний үшін туған қала – картадағы жай ғана мекен емес, тарихы, көркемдігі мен естеліктері тоғысқан тұтас бір әлем. Ол өз туындыларында ескі Петропавлдың келбетін сақтап, қаланың қайталанбас болмысын көрсетіп, жерлестеріне бай сәулет мұрасы туралы еске салуға тырысады. Автордың 75 жылдығына орай облыстық бейнелеу өнері музейінде ашылған «Уақыт палитрасы» атты жеке көрмеде оның қалаға деген сүйіспеншілігі шығармашылығының елеулі бөлігі арқылы көрініс тапқан, деп хабарлайды QZ NEWS тілшісі.

Экспозицияға әртүрлі жанр мен техникада орындалған 72 жұмыс қойылған. Мұнда пейзаждар, портреттер, тарихи және этнографиялық композициялар, ауыл көріністері бар. Алайда ерекше орын Петропавлдың көне көшелері мен ғимараттарына берілген. Суретші олардан сәулеттік пішінді ғана емес, келешек ұрпаққа жеткізу маңызды тірі тарихты көреді.

Александр Иванович күнделікті асығыс тірлікте қала тұрғыны байқамай өте шығатын дүниелерге назар аудара біледі: ескі ғимарат қасбетінің ерекшелігі, қабырғадағы жарық пен көлеңке ойыны, тыныш көшенің өзіндік атмосферасы. Оның туындылары көрерменді қаланың өткен жылдардағы келбетіне қайта оралтып, бұрыннан таныс орындарға жаңаша көзқараспен қарауға және олардың сұлулығын бағалауға мүмкіндік береді.

Болашақ сәулетшінің сурет салуға деген қызығушылығы бес жасында-ақ байқалған. Бала кезінде пешке, қабырғаға, парта мен оқулықтарға сурет салып, үлкендерден жиі ескерту алатын. Кішкентай баланы кезекті суреттің үстінен көрген туған-туыстары мен таныстары: «Саша, сен бәрін сала бересің!» деп таңғалатын. Бұл сөз оның бүкіл өміріне өзіндік серік болды.

Әскер қатарындағы қызметін өтегеннен кейін Александр Листопадний Целиноград ауыл шаруашылығы институтына оқуға түсіп, оны үздік тәмамдады. Оның дипломдық жобасы Ригада өткен Бүкілодақтық байқауда II дәрежелі дипломға ие болды. Өндірістік тәжірибеден Мәскеуде өтіп, Мәскеу сәулет институтында біліктілігін арттырды. Кейін Смоленск пен Петропавлда еңбек етті.

Сәулетші мамандығы оның кейінгі кәсіби жолын айқындады. Александр Иванович жүзеге асырған жобалардың қатарында Булаев және Пески ауылындағы мешіттер, Тонкошуровка ауылындағы католик шіркеуі, Петропавлдағы Вознесение православ шіркеуі, Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің обсерваториясы, Ленинград облысындағы 314-атқыштар дивизиясында қаза тапқан жауынгерлерге арналған монумент бар. Сонымен қатар ол қоғамдық ғимараттарды жобалау, ландшафт сәулеті және тарих пен мәдениет ескерткіштерін қайта жаңғырту жұмыстарымен айналысты.

Алайда кәсіби қызметі қарқынды болған жылдардың өзінде суретші қылқаламы мен қарындашын қолынан тастаған жоқ. Кескіндеме оның жеке шығармашылық кеңістігіне, сәулеттік сызбамен жеткізу әрдайым мүмкін бола бермейтін дүниелерді бейнелеу тәсіліне айналды. Зейнетке шыққаннан кейін бұл өнерге бұрынғыдан да көп уақыт бөлуге мүмкіндік алды.

Бүгінде оның шығармашылық ұстанымы – «Қылқаламсыз бір күн де жоқ». Александр Иванович кейде ұйқыдан ояна салысымен сурет салуға кірісетінін айтады. Ол түсінде пайда болған бейнелер мен идеяларды қағазға түсіруге тырысады.

Дегенмен Петропавл ол үшін тек шабыт көзі ғана емес, жан-жақты зерттеудің де нысаны. Суретші өлкетануға қызығып, көне ғимараттардың тарихын зерттейді, мұрағаттағы фотосуреттерді қазіргі көшелердің келбетімен салыстырады. Оның пікірінше, қаланың өткені көптеген тұрғындар ойлағаннан әлдеқайда бай.

«Фотосуреттерді қарап, салыстырамын. Біздің қала сәулеті жағынан басқа губерниялық қалалардан еш кем түспеген, кейде тіпті олардан жақсы болған. Ескі мұраның ең болмаса жекелеген бөлшектерінің сақталғаны жақсы», – дейді Александр Листопадний.

Ол тағы бір мәселеге назар аударады. Петропавлдағы көптеген тарихи ғимараттардың авторы болған сәулетшілердің есімдері бүгінде көпшілікке белгілі емес. Сұхбаттасушының айтуынша, басқа қалаларда көне нысандардың авторлары зерттеліп, олардың есімдері есте сақталады. Оның пікірінше, бұл бағытқа да көңіл бөлу қажет.

Александр Ивановичтің шығармашылығында тарихи сәулет өзіндік шежіреге айналады. Ғимараттар мен қаланың көрікті бұрыштарын бейнелеу арқылы ол Петропавлдың келбетінде із қалдырған кезең, адамдар мен оқиғалар жайында әңгімелеуге тырысады.

«Біздің қаламыздың тарихы өте бай. Оның бай болғаны соншалық, біз оны әлі күнге дейін толық білмейміз. Менің міндетім – осының бәрін қала тұрғындарына жеткізу», – дейді суретші.

Сонымен қатар оның шығармашылық қызығушылығы қала тақырыбымен ғана шектелмейді. Экспозициядан ауыл пейзаждарын, жылқы бейнелерін, халықтың тұрмыс-тіршілігінен көріністерді, этнографиялық композицияларды көруге болады. Суретші акварель, акрил, пастель және басқа да материалдармен жұмыс істейді. Әсіресе акварельді жақсы көреді. Оны дәлдік пен тәртіпті талап ететін ең күрделі техникалардың бірі деп санайды.

Шебердің қоржынында көптеген көрмелер мен шеберлік сабақтарына қатысу бар. Олардың қатарында Қорғанда өткен Халықаралық акварель көрмесі де бар. Оның туындылары Германия, АҚШ және басқа елдердегі жеке коллекцияларда сақтаулы. Ал суретшінің шығармашылық мұрағатында барлығы екі мыңнан астам жұмыс бар.

Александр Листопадний үшін кескіндеме жүрегіне жақын дүниелерді сақтап қалудың тәсіліне айналған. Ең алдымен – тарихы әрбір қасбеттен, әрбір көшеден және әрбір жаңа суреттен ашыла түсетін ескі Петропавлды.